جراحی ماستکتومی چیست؟ هدف از عمل تخلیه سینه در زنان جیست و چه عوارضی دارد؛ جراحی تخلیه سینه یا ماستکتومی، روشی است که برای درمان سرطان سینه استفاده میشود. در این روش، بخشی یا کل بافت پستان و در برخی موارد بافتهای مجاور نیز برداشته میشوند.
در گذشته، ماستکتومی رادیکال به عنوان روش استاندارد درمان سرطان پستان مورد استفاده قرار میگرفت، که در آن پستان به صورت کامل برداشته میشد و همچنین غدد لنفاوی زیر بغل و برخی از عضلههای زیر پستان نیز برداشته میشدند. اما در حال حاضر روشهای مختلفی برای ماستکتومی وجود دارد، از جمله ماستکتومی جزئی که تلاش میکند حداکثر مقدار بافت سالم را حفظ کند و بیمار را از نظر ظاهری طبیعیتر نگه دارد. این روشها بسته به مرحله بیماری، و تجویز پزشک انتخاب میشوند. در ادامه، توضیحات بیشتری را بیان میکنیم.
جهت دریافت مشاوره رایگان قبل از جراحی ماستکتومی و تخلیه پستان (سینه) همواره میتوانید در ساعات اداری مطب دکتر مریم شریفی از طریق شماره تلفن 02122784592 در ارتباط باشید و سوالات خود را بپرسید.
ماستکتومی یا جراحی تخلیه سینه چیست؟
در جراحی تخلیه سینه یا عمل ماستکتومی، یکی از سینهها و یا هر دو تخلیه میشوند، این روش جهت درمان سرطان سینه انجام میشود. میزان تخلیه سینه به میزان گسترش تومور و درگیری بافتهای اطراف سینه بستگی دارد. در صورت انتشار بیماری، ممکن است در برخی مواقع به صورت همزمان قسمتی از غدد لنفاوی و قسمتی از عضلات سینه نیز برداشته شوند.
ماستکتومی ممکن است اولین گزینه درمانی برای برخی از انواع سرطان پستان باشد یا پس از شیمی درمانی برای انواع دیگر انجام شود. اگر در معرض خطر بسیار بالایی برای ابتلا به سرطان پستان هستید، گاهی اوقات ممکن است ماستکتومی برای کاهش خطر ابتلا انجام شود.
جراحی تخلیه سینه یا ماستکتومی در چه مواردی ضروری است؟
جراحی تخلیه سینه و پستان در زنان که به عمل ماستکتومی نیز معروف است، در برخی موارد ضروری و لازم الاجرا است؛ برخی از مواردی که انجام ماستکتومی لازم و واجب است، شرایط زیر خواهد بود:
- وجود میکروکلسیفیکاسیون منتشر: در برخی از بیماران، وجود تودههای کوچک در بافت پستان مشاهده میشود.
- بیماران جوان با خطر بالای عود: در برخی از موارد، بیماران جوانی که نتایج آزمایشگاهی و تصویربرداری نشان میدهد تمام گیرندههای هورمونی در آنها منفی است، احتمال عود در آنان بیشتر است.
- بیماران با بیماری پستان منتشر و یا درگیری چند کانونی: در برخی موارد، بیماری پستان در بافت سینه منتشر میگردد یا چندین کانون درگیری در پستان مشاهده میشود. در این موارد، جراح، برداشت کل بافت پستان را به عنوان روش مناسب برای کنترل بیماری در نظر میگیرد، زیرا سایر روشهای جراحی قادر به از بین بردن تمام کانونهای درگیری نیست.
نحوه انجام ماستکتومی
در روش های سنتی جراحی سرطان پستان یا ماستکتومی، تمام بافت سینه با پوست و قسمت هاله ی قهوه ای رنگ نوک سینه برداشته می شد که این جراحی تاثیرات مخربی بر روحیه فرد داشت. در جراحی های نوین ماستکتومی به اندازه، موقعیت تومور، نوع تومور و میزان و امکان پیشرفت تومور توجه می شود.
شاید در این جراحی نیاز باشد مقداری از بافت اطراف سینه را برداشت. این جراحی تحت بیهوشی کامل انجام می شود. برای انجام جراحی ماستکتومی روش های مختلفی وجود دارد که در ادامه به آن می پردازید.
ماستکتومی رادیکال اصلاح شده
در این نوع از جراحی سینه، قسمتی از بافت سینه، هاله قهوه ای یا صورتی رنگ نوک سینه، قسمتی از سینه که تحت تاثیر سرطان قرار گرفته، بخشی از غدد لنفاوی زیر بغل و یا قسمت کمی از ماهیچه زیر سینه برداشته میشود.
بیشتر بخوانید: درمان درد پستان
جراحی ماستکتومی رادیکال
در جراحی ماستکتومی رادیکال تمامی بافت ها و ماهیچه های مربوط به سینه از جمله بافت سینه، هاله نوک سینه، پوست سینه، ماهیچه های روی قفسه سینه، تمام غدد لنفاوی زیربغل برداشته میشود. این جراحی به ندرت انجام میشود.
ماستکتومی با حفظ پوست
در این جراحی با توجه به نوع تومور و شکل پستان و بررسی های جراح عمومی میتوان پوست را نگه داشت و فقط هاله نوک سینه و اطراف آن برداشته شود.
ماستکتومی با حفظ نوک پستان (یا ماستکتومی زیرجلدی)
این جراحی زمانی استفاده میشود که لازم به برداشتن نوک سینه و اطراف آن نباشد. تشخیص برای انجام جراحی سینه به این روش بر عهده جراح عمومی است. از جمله مزایای این روش بازسازی هر چه راحتتر ظاهر سینه است.
مقایسه ماستکتومی رادیکال اصلاح شده با انواع دیگر
ماستکتومی رادیکال اصلاح شده معمولا زمانی مطرح میشود که نیاز به برداشت گسترده با حفظ بیشترین حد ممکن از عضلات دیواره قفسه سینه وجود دارد. در این روش، جراح بافت سینه و غدد لنفاوی زیربغل را برمیدارد اما عضله پکتورال را حفظ میکند تا بیمار توان حرکتی و قدرت بازو را از دست ندهد.
در مقایسه، ماستکتومی ساده تنها شامل برداشت بافت سینه است و برای کسانی مناسب است که درگیر شدن غدد لنفاوی در آنها هنوز تایید نشده. ماستکتومی جلدی بیشتر برای افرادی کاربرد دارد که قصد بازسازی فوری سینه را دارند و حفظ پوست به طبیعی تر شدن فرم نهایی کمک میکند.
تفاوت این تکنیک ها زمانی اهمیت پیدا میکند که بیمار بخواهد بین گزینه های درمانی با کمترین عوارض احتمالی انتخاب کند. ماستکتومی رادیکال اصلاح شده معمولا در زنانی استفاده میشود که احتمال درگیری لنفاوی در آنها بالاتر است و باید ارزیابی دقیق تری از گستره بیماری انجام شود.
انتخاب بین ماستکتومی ساده، ماستکتومی رادیکال اصلاح شده یا تکنیک های حفظ پوست بسته به مرحله سرطان، وضعیت بافت، تمایل به بازسازی و نظر جراح انجام میشود و میتواند مسیر درمان را از نظر کیفیت زندگی، احتمال عود و نتیجه ظاهری تحت تاثیر قرار دهد.
هدف از جراحی تخلیه سینه
هدف از انجام جراحی تخلیه سینه از بین بردن تومور سرطانی و خارج کردن توده است خواه خوش خیم باشد خواه بدخیم. همچنین هدف از انجام این عمل حفظ بافت سینه تا حد امکان است، چرا که در این روش فقط توده خارج میشود و سعی میشود بافت سالم پستان همچنان دست نخورده باقی بماند.
البته شایان ذکر است که شرط انجام این عمل، پیشرفته نبودن و انتقال نیافتن سرطان به سایر مناطق است. در صورت درگیری تمام نقاط سینه، در طی جراحی کل پستان باید برداشته شود.
در گذشته در صورت تشخیص قطعی سرطان سینه، تمام سینه برداشته میشد. که این روش باعث می شد زن آسیب های روحی و روانی شدید و جبران ناپذیری ببیند. اما در روش تخلیه جزئی پستان، بیمار بسیار راحت تر می تواند با بیماری اش کنار بیاید و آن را بپذیرد. در حقیقت تخلیه پستان به دو روش تخلیه کامل پستان (برداشتن کل سینه) و تخلیه تومور سرطانی (برداشتن قسمتی از سینه) انجام می گیرد.
احتمال عود و برگشت وجود دارد؟
احتمال بازگشت توده سرطانی سینه پس از انجام تخلیه سینه وجود دارد، لذا توصیه می شود بیمارانی که عمل جراحی تخلیه پستان انجام داده اند، حتما باید تحت درمان رادیوتراپی قرار گیرند. همچنین توصیه می شود زنانی که عمل تخلیه سینه انجام داده اند، حداقل به مدت 4 سال بطور مرتب به جراح سینه مراجعه کنند.
ممکن است لازم باشد پس از انجام جراحی تخلیه سینه (هر دو نوع) بیمار از شیمی درمانی و یا رادیوتراپی بصورت همزمان استفاده نماید، این روش احتمال عود بیماری را به میزان بسیار زیادی کاهش می دهد. بدیهی است که شیمی درمانی و رادیوتراپی مشکلات فراوانی برای بیمار ایجاد می کند. اما این روش ها، روش های مناسبی برای جلوگیری از پیشروی و انتقال سرطان به اندام های دیگر (قبل از انجام عمل و برداشتن بافت سینه) از جمله ریه و مغز و…. و جلوگیری از عود مجدد سرطان سینه هستند.
عوارض جراحی تخلیه سینه
هر جراحی که در بدن انسان انجام میشود میتواند عوارضی برای فرد داشته باشد. جراحی تخلیه سینه نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما با انجام صحیح مراقبت ها پس از جراحی میتوان مانع بسیاری از عوارض پس از جراحی شد.
عفونت زخم و عفونت محل جراحی یکی از عوارضی است که میتواند در جراحیهای مختلف رخ دهد و اما جراحی ماستکتومی ریسک کمی از این نظر دارد اما احتمال آن صفر نیست و در افرادی که به بیماری های زمینه ای همچون دیابت مبتلا هستند احتمال بروز بیشتری دارد. در این موارد جراح معمولا آنتی بیوتیک تجویز میکند تا از بروز عفونت پیشگیری کند.
از دیگر عوارض احتمالی این جراحی باقی ماندن رد اسکار و زخم بعد از جراحی است که جراح با تجویز کرم های ضد اسکار معمولا مانع آن میشود. این کرم ها و دارو ها را به درستی و مرتب استفاده نمایید تا از باقی ماندن رد بخیه ها روی پوست خود جلوگیری نمایید.
بعد از چنین جراحیهایی درد و بی حسی در سمت جراحی شده، بازو، شانه و کتف طبیعی است و نیاز به نگرانی ندارد. بی حسی بازو و کتف ممکن است تا مدتی ادامه یابد و درنهایت بهبود یابد. برای بهبود خشکی بازو و کتف میتوانید با مشورت جراح مدتی پس از جراحی نرمش کنید.
از دیگر عوارضی که لازم است مراقبت آن باشید لنف ادم است که در آن مایعات بدن در قسمت میان بافتی تجمع میابد و باعث تورم در ناحیه بازو و یک دست می شود. عدم بروز عفونت پس از جراحی می تواند مانع بروز ادم شود. همچنین تکنیک جراحی و میزان پیشرفت بیماری نیز در این زمینه موثر است.
نظر بیماران درباره کیفیت زندگی پس از ماستکتومی
نظر بیماران درباره کیفیت زندگی پس از ماستکتومی معمولا ترکیبی از تجربه های جسمی و احساسی است که در طول زمان تغییر میکند. بسیاری از افراد پس از جراحی تخلیه سینه، در هفته های اول با درد، محدودیت حرکتی و نگرانی درباره شکل ظاهری خود روبهرو میشوند، اما به مرور با کمک توانبخشی و آگاهی بیشتر از روند درمان، احساس کنترل و آرامش افزایش مییابد.
برای برخی بیماران، ماستکتومی به معنای رهایی از استرس تصمیم گیری طولانی درباره درمان سرطان سینه است و همین موضوع به بهبود کیفیت زندگی آنها کمک میکند. گروه دیگری از بیماران میگویند که انتخاب بازسازی سینه پس از ماستکتومی، اعتماد به نفس آنها را تقویت کرده و باعث شده ارتباط بهتری با بدن خود داشته باشند. در مقابل، عده ای ترجیح میدهند بدون بازسازی ادامه دهند و به جای تمرکز بر ظاهر، روی عملکرد بدن و سبک زندگی سالم متمرکز میشوند.
تجربیات متفاوت بیماران نشان میدهد کیفیت زندگی پس از ماستکتومی تنها به نوع جراحی بستگی ندارد و عواملی مثل حمایت خانواده، روند مشاوره قبل جراحی، کنترل درد و آگاهی از مراقبت های بعد عمل نقش قابل توجهی در احساس رضایت و سازگاری با تغییرات دارند.
نتیجهگیری
جراحی تخلیه سینه، روش جراحی برای برداشتن کامل یا جزئی بافت پستان است. در این روش، بخشی یا کل پستان برای مقابله با سرطان پستان، بیماری پاژه پستان یا به عنوان اقدامی پیشگیرانه در افراد با ریسک بالای ابتلا به سرطان پستان، انجام میشود.
جهت دریافت مشاوره رایگان و راهنمایی از دکتر مریم شریفی به عنوان متخصص جراحی پستان در پاسداران تهران میتوانید از طریق شماره تلفن 02122784592 در ارتباط باشید.
منبع برخی از متون MLP
سوالات متداول
بعد از جراحی ماستکتومی چه احساسی خواهم داشت؟
1. ممکن است گلو درد داشته باشید که ناشی از لوله های تنفسی است.
2. ممکن است در اثر داروهایی که در حین و از جراحی به شما داده شده است، احساس ناراحتی در معده داشته باشید.
3. ممکن است مقداری کبودی در ناحیه عمل خود داشته باشید.
4. ممکن است در سراسر برش ماستکتومی، در زیر بغل و در امتداد پشت بازو بی حسی داشته باشید.
سفتی، سنگینی، گزگز یا سوزش نیز شایع است. مالش ملایم و ضربه زدن به ناحیه می تواند به خلاص شدن از شر این احساس کمک کند.
بعد از جراحی تخلیه سینه چه کارهایی باید انجام دهم؟
تمرینات تنفس عمیق را در اسرع وقت انجام دهید تا به ریه های شما پس از جراحی کمک کند. بهتر است این تمرینات را در حالت نشسته روی صندلی انجام دهید. اما می توان آنها را در حالت دراز کشیدن در رختخواب نیز انجام داد.
آیا بعد از جراحی ماستکتومی درد دارم؟
ممکن است پس از جراحی کمی درد یا ناراحتی خفیف داشته باشید.
قبل از اینکه بیمارستان را ترک کنید نسخه ای برای داروی مسکن به شما داده می شود.
حتما نسخه داروی درد خود را در اسرع وقت تهیه کنید تا در صورت نیاز آن را در دسترس داشته باشید.
داروی ضد درد خود را دقیقاً همانطور که تجویز شده است مصرف کنید تا بتوانید درد را به خوبی کنترل کنید.
اگر پس از مصرف دارو همچنان درد دارید، یا در مورد داروی درد خود نگرانی دارید، با پزشک خود تماس بگیرید.
