سرطان سینه چیست؟ راهنمای کامل سرطان پستان

سرطان سینه زمانی ایجاد می‌شود که تعدادی از سلول‌های بافت پستان رشد غیرطبیعی و کنترل‌نشده پیدا کنند. این بیماری بیشتر در زنان دیده می‌شود، اما در مردان هم ممکن است اتفاق بیفتد. توده سینه یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌هاست، ولی سرطان پستان همیشه با توده شروع نمی‌شود و گاهی تغییر در پوست، نوک سینه یا شکل پستان اولین علامتی است که فرد متوجه آن می‌شود.

سرطان سینه انواع و مراحل مختلفی دارد و روند درمان آن برای همه بیماران یکسان نیست. نوع تومور، میزان گسترش بیماری، وضعیت گیرنده‌های هورمونی و HER2 و شرایط عمومی بیمار در انتخاب درمان نقش دارند. در ادامه، علائم، عوامل خطر، مراحل، روش‌های تشخیص و درمان سرطان سینه را بررسی می‌کنیم.

سرطان سینه چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

سرطان سینه از زمانی شروع می‌شود که برخی سلول‌های بافت پستان از روند طبیعی رشد خارج می‌شوند و بدون کنترل تکثیر می‌شوند. تجمع این سلول‌ها می‌تواند به تشکیل تومور منجر شود و در بعضی انواع سرطان، سلول‌های سرطانی توانایی ورود به بافت‌های اطراف یا گسترش به قسمت‌های دیگر بدن را پیدا می‌کنند.

بیشتر سرطان‌های سینه از مجاری انتقال شیر یا لوبول‌های تولیدکننده شیر آغاز می‌شوند. البته نوع و رفتار تومور در همه بیماران یکسان نیست. به همین دلیل، بعد از تشخیص تنها دانستن اینکه فرد «سرطان سینه» دارد کافی نیست؛ پزشک باید نوع تومور، مرحله بیماری و ویژگی‌های سلول‌های سرطانی را نیز مشخص کند.

این سرطان در همه رده سنی خانم‌ها ایجاد می‌شود. باور اشتباه که مردم می‌پندارند فقط زنان بالای 40 سال به این بیماری مبتلا می‌شوند را باید به کلی از بین برد، چرا که ممکن است در هرسنی و حتی سرطان سینه در مردان ایجاد شود.

علائم سرطان سینه

علائم سرطان سینه در افراد مختلف متفاوت است. بعضی افراد در مراحل اولیه هیچ نشانه واضحی ندارند و بیماری در بررسی‌های غربالگری شناسایی می‌شود. در بعضی دیگر، اولین نشانه می‌تواند یک توده یا تغییر جدید در ظاهر سینه باشد.

مهم‌ترین تغییراتی که بهتر است جدی گرفته شوند عبارت‌اند از:

• ایجاد توده یا سفتی جدید در سینه یا زیر بغل
• تغییر در اندازه یا فرم یکی از سینه‌ها
• فرورفتگی یا کشیدگی پوست سینه
• قرمزی، تورم یا ضخیم شدن پوست
• ایجاد ظاهر شبیه پوست پرتقال
• تغییر شکل یا فرورفتگی جدید نوک سینه
• ترشح غیرطبیعی از نوک پستان، به‌خصوص ترشحات خونی
• احساس درد مداوم و غیرمعمول در یک قسمت از سینه

وجود این نشانه‌ها حتماً به معنی سرطان نیست. بسیاری از بیماری‌های خوش‌خیم پستان هم می‌توانند علائم مشابهی داشته باشند. با این حال، اگر تغییری جدید ایجاد شده و برطرف نمی‌شود، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

آیا هر توده‌ای در سینه سرطان است؟

خیر. بیشتر توده‌هایی که در سینه ایجاد می‌شوند الزاماً سرطانی نیستند. کیست سینه، فیبروآدنوم و بعضی تغییرات طبیعی یا هورمونی بافت پستان می‌توانند باعث احساس توده شوند.

با این حال، فقط با لمس کردن نمی‌توان مشخص کرد یک توده خوش‌خیم است یا نیاز به بررسی بیشتری دارد. توده جدیدی که باقی می‌ماند، بزرگ‌تر می‌شود یا همراه با تغییرات پوست، نوک سینه یا غدد لنفاوی زیر بغل است، باید توسط پزشک بررسی شود.

بسته به سن و شرایط فرد، پزشک ممکن است ماموگرافی، سونوگرافی یا سایر بررسی‌ها را پیشنهاد کند. اگر ظاهر ضایعه مشکوک باشد، برای تشخیص دقیق ممکن است نمونه‌برداری انجام شود.

انواع سرطان سینه

انواع سرطان سینه و پستان معمولا به دو دسته اصلی سرطان سینه غیر تهاجمی و سرطان پستان تهاجمی تقسیم می‌شود که در ادامه درباره هر یک و انواع هر یک توضیحاتی را ارائه داده‌ایم.

سرطان غیرتهاجمی	سرطان تهاجمی
سرطان مجاری غیرتهاجمی: در مجاری شیر شروع می‌شود و هنوز به بافت‌های اطراف گسترش نیافته است.	سرطان مجاری تهاجمی: شایع‌ترین نوع سرطان سینه است که از مجاری شیر آغاز شده و به بافت‌های اطراف گسترش می‌یابد.
سرطان لوبولار غیرتهاجمی: در غدد شیری رخ می‌دهد و معمولاً به عنوان یک ضایعه پیش‌سرطانی یا عامل افزایش‌دهنده خطر سرطان تهاجمی در نظر گرفته می‌شود.	سرطان لوبولار تهاجمی: از غدد شیری شروع می‌شود و می‌تواند به بافت‌های اطراف و سایر بخش‌های بدن گسترش یابد.

زیرگروه‌های سرطان سینه

سرطان سینه بر اساس نوع گیرنده‌های موجود روی سلول‌های سرطانی به چند زیرگروه تقسیم می‌شود. این تقسیم‌بندی اهمیت زیادی دارد، چون رفتار تومور، سرعت رشد بیماری و انتخاب روش درمانی می‌تواند بر اساس نوع گیرنده‌ها متفاوت باشد. سه گروه مهم شامل سرطان سینه سه‌گانه منفی، HER2 مثبت و گیرنده هورمونی مثبت هستند.

سه‌گانه منفی (Triple Negative)

در سرطان سینه سه‌گانه منفی، سلول‌های سرطانی فاقد گیرنده‌های استروژن (ER)، پروژسترون (PR) و HER2 هستند. به همین دلیل، درمان‌های هورمونی و داروهای هدفمند ضد HER2 برای این نوع سرطان کاربرد ندارند. درمان معمولاً بر اساس شرایط بیمار و مرحله بیماری با روش‌هایی مانند شیمی‌درمانی، جراحی، پرتودرمانی و در برخی موارد درمان‌های ایمنی انجام می‌شود.

HER2 مثبت

در سرطان سینه HER2 مثبت، مقدار زیادی از پروتئین HER2 روی سطح سلول‌های سرطانی وجود دارد. این پروتئین می‌تواند رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی را تحریک کند و در گذشته این نوع سرطان معمولاً رفتار تهاجمی‌تری داشت؛ با این حال، امروزه داروهای هدفمند متعددی برای مهار HER2 وجود دارد که نقش مهمی در درمان این بیماران دارند.

گیرنده هورمونی مثبت

در این نوع سرطان، سلول‌های سرطانی دارای گیرنده‌های هورمونی استروژن (ER) و/یا پروژسترون (PR) هستند. وجود این گیرنده‌ها باعث می‌شود هورمون‌ها بتوانند به رشد سلول‌های سرطانی کمک کنند؛ به همین دلیل، هورمون‌درمانی یکی از گزینه‌های مهم درمانی این گروه محسوب می‌شود. بسته به شرایط بیمار، ممکن است روش‌هایی مانند جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا درمان‌های هدفمند نیز در کنار هورمون‌درمانی استفاده شوند.

علت های ابتلا به سرطان پستان

ابتلا به سرطان سینه به عوامل متعددی بستگی دارد که می‌توان آن‌ها را به دو دسته عوامل قابل کنترل و غیرقابل کنترل تقسیم کرد. در زیر به توضیح علل این بیماری می‌پردازیم:

عوامل غیرقابل کنترل

• ژنتیک و وراثت: حدود 5 تا 10 درصد از سرطان‌های سینه ناشی از جهش‌های ژنتیکی ارثی هستند، مانند جهش در ژن‌های BRCA1 و BRCA2. این جهش‌ها می‌توانند خطر ابتلا به سرطان سینه را به‌طور چشمگیری افزایش دهند.
• سن: خطر ابتلا به سرطان سینه با افزایش سن بیشتر می‌شود. این بیماری عمدتاً در زنان بالای 50 سال شایع‌تر است.
• سابقه خانوادگی: داشتن یکی از اعضای خانواده نزدیک (مانند مادر، خواهر یا دختر) که به سرطان سینه مبتلا شده باشد، خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.
• چرخه‌های هورمونی طولانی‌مدت: شروع زودهنگام قاعدگی (قبل از 12 سالگی) یا یائسگی دیرهنگام (پس از 55 سالگی) می‌تواند خطر سرطان سینه را به دلیل طولانی‌تر بودن تماس با هورمون‌های استروژن و پروژسترون افزایش دهد.

عوامل قابل کنترل

• سبک زندگی ناسالم
  • چاقی و اضافه‌وزن: چربی بدن می‌تواند سطح استروژن را افزایش دهد که یکی از عوامل رشد سرطان سینه است.
  • مصرف الکل: نوشیدن الکل به‌طور مرتب می‌تواند خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد.
  • کم‌تحرکی: فعالیت بدنی کم با افزایش وزن و تغییرات هورمونی، خطر سرطان سینه را افزایش می‌دهد.
• مصرف هورمون‌ها: مصرف طولانی‌مدت هورمون‌های جایگزین (HRT) برای یائسگی یا استفاده از برخی قرص‌های ضدبارداری ممکن است خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد.
• بارداری و شیردهی: زنانی که بارداری کامل (به‌خصوص قبل از 30 سالگی) نداشته‌اند یا مدت طولانی شیردهی نکرده‌اند، ممکن است خطر بیشتری برای ابتلا داشته باشند.
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی و تشعشعات: مواجهه طولانی‌مدت با مواد شیمیایی سرطان‌زا یا اشعه‌های مضر، مانند پرتودرمانی در گذشته، می‌تواند خطر سرطان سینه را افزایش دهد.

سرطان سینه ارثی است؟

همه سرطان‌های سینه ارثی نیستند. در واقع، تنها بخشی از موارد بیماری با تغییرات ژنتیکی ارثی ارتباط دارند. BRCA1 و BRCA2 از شناخته‌شده‌ترین ژن‌هایی هستند که بعضی تغییرات بیماری‌زای آن‌ها می‌توانند خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان را افزایش دهند.

اگر چند نفر از اعضای خانواده به سرطان سینه یا تخمدان مبتلا شده‌اند، سرطان در سن پایین اتفاق افتاده یا الگوی خاصی از سرطان در خانواده وجود دارد، ممکن است پزشک مشاوره ژنتیک را پیشنهاد کند.

البته داشتن سابقه خانوادگی به‌تنهایی به معنی وجود جهش BRCA نیست و همه افراد هم به آزمایش ژنتیک نیاز ندارند. تصمیم برای انجام آزمایش بهتر است بعد از بررسی سابقه فردی و خانوادگی و مشاوره تخصصی گرفته شود.

مراحل و گرید سرطان پستان

مرحله سرطان سینه نشان می‌دهد بیماری تا چه اندازه در بدن گسترش پیدا کرده است. این مرحله‌بندی بر اساس اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی و وجود یا عدم وجود متاستاز (گسترش به اندام‌های دیگر) تعیین می‌شود.

• مرحله صفر: سلول‌های غیرطبیعی فقط در محل اولیه هستند (مثل DCIS) و هنوز به بافت اطراف نفوذ نکرده‌اند.
• مرحله یک: تومور کوچک است و معمولاً محدود به بافت سینه می‌باشد؛ درگیری غدد لنفاوی وجود ندارد یا بسیار محدود است.
• مرحله دو: تومور بزرگ‌تر شده یا غدد لنفاوی نزدیک درگیر شده‌اند، اما هنوز گسترش دوردست وجود ندارد.
• مرحله سه: بیماری به غدد لنفاوی بیشتر یا پوست و دیواره قفسه سینه گسترش یافته و به‌عنوان سرطان پیشرفته موضعی شناخته می‌شود.
• مرحله چهار: سرطان به اندام‌های دوردست مانند استخوان، کبد، ریه یا مغز گسترش یافته است (سرطان سینه متاستاتیک).

گرید سرطان سینه نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی در زیر میکروسکوپ چقدر شبیه سلول‌های طبیعی هستند و با چه سرعتی احتمال رشد دارند. هرچه سلول‌ها غیرطبیعی‌تر باشند، گرید بالاتر و رفتار تهاجمی‌تر خواهد بود.

• گرید 1 (کم‌درجه): سلول‌ها شبیه سلول‌های طبیعی هستند و رشد آهسته‌تری دارند.
• گرید 2 (متوسط): سلول‌ها تا حدی غیرطبیعی هستند و سرعت رشد متوسط دارند.
• گرید 3 (پر‌درجه): سلول‌ها بسیار غیرطبیعی هستند و معمولاً رشد سریع‌تری دارند.

ویژگی	مرحله (Stage)	گرید (Grade)
مفهوم	میزان گسترش سرطان در بدن	ظاهر و رفتار سلول‌های سرطانی
معیار اصلی	اندازه تومور، غدد لنفاوی، متاستاز	میزان شباهت سلول‌ها به سلول طبیعی
کاربرد	تعیین وسعت بیماری و برنامه درمان	پیش‌بینی سرعت رشد و تهاجم تومور
نوع اطلاعات	بالینی و تصویربرداری	پاتولوژی (میکروسکوپی)
نتیجه	مشخص می‌کند سرطان کجای بدن پخش شده	مشخص می‌کند سرطان چقدر تهاجمی است

مرحله سرطان پستان نشان می‌دهد سرطان تا کجا پیش رفته و گرید نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی چگونه رفتار می‌کنند. ترکیب این دو همراه با بیومارکرها به پزشک کمک می‌کند دقیق‌ترین تصمیم درمانی برای بیمار گرفته شود.

روش های تشخیص سرطان سینه

تشخیص سرطان سینه معمولاً با بررسی علائم، معاینه و تصویربرداری شروع می‌شود. اگر در این مراحل ناحیه‌ای مشکوک دیده شود، بررسی‌های بیشتری انجام می‌شود تا مشخص شود ضایعه خوش‌خیم است یا سرطانی.

• ماموگرافی: تصویربرداری از سینه برای شناسایی توده‌ها یا ناهنجاری‌ها
• سونوگرافی: تشخیص نوع توده (جامد یا کیستی)
• MRI سینه: بررسی دقیق‌تر نواحی مشکوک
• بیوپسی: نمونه‌برداری از بافت برای بررسی وجود سلول‌های سرطانی

غربالگری سرطان سینه چیست؟

غربالگری سرطان سینه یعنی بررسی سرطان سینه در فردی که هنوز علامت مشخصی ندارد. هدف این است که بیماری در صورت وجود، در مراحل زودتر شناسایی شود.

ماموگرافی یکی از روش‌های اصلی غربالگری سرطان سینه است. البته زمان شروع و فاصله انجام بررسی‌ها برای همه افراد یکسان نیست و ممکن است بر اساس سن، سابقه خانوادگی، شرایط پزشکی و میزان خطر فرد متفاوت باشد.

افرادی که خطر بالاتری برای سرطان سینه دارند ممکن است به برنامه پیگیری متفاوتی نیاز داشته باشند. به همین دلیل، بهتر است برنامه غربالگری بر اساس شرایط هر فرد و نظر پزشک مشخص شود.

پیشگیری از سرطان سینه

پیشگیری از سرطان سینه به طور کامل ممکن نیست، اما با تغییراتی در سبک زندگی و اقدامات پیشگیرانه می‌توان خطر را کاهش داد:

• فعالیت بدنی منظم: حفظ وزن سالم و ورزش منظم.
• رژیم غذایی سالم: مصرف میوه‌ها، سبزیجات، و کاهش مصرف چربی‌های اشباع.
• خودآزمایی و غربالگری منظم: انجام بررسی‌های دوره‌ای.
• اجتناب از مصرف الکل و دخانیات: ترک عادات ناسالم.
• مشاوره ژنتیکی: برای افرادی با سابقه خانوادگی قوی

درمان سرطان سینه

به طور کلی درمان سرطان سینه به چند روش قابل انجام است که پس از معاینه تخصصی پزشک یکی از روش‌های درمان سرطان پستان در زنان صورت می‌پذیرد؛ درمان سرطان سینه زنان به روش‌هایی همچون جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی، درمان‌های هدفمند و هورمون درمانی انجام می‌شود.

جراحی (Surgery)

جراحی یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان سرطان سینه است که با هدف حذف توده سرطانی یا کل بافت سینه انجام می‌شود. دو نوع اصلی جراحی شامل لامپکتومی (حذف توده و مقداری از بافت سالم اطراف آن) و ماستکتومی (حذف کامل یک یا هر دو سینه) است.

لامپکتومی معمولاً برای سرطان‌های کوچک‌تر و مراحل اولیه استفاده می‌شود، در حالی که ماستکتومی ممکن است برای مراحل پیشرفته‌تر ضروری باشد. در برخی موارد، جراحی بازسازی سینه پس از ماستکتومی انجام می‌شود تا ظاهر طبیعی سینه بازسازی شود.

شیمی‌درمانی

شیمی‌درمانی سرطان سینه شامل استفاده از داروهای ضدسرطان برای از بین بردن سلول‌های سرطانی یا جلوگیری از رشد آن‌ها است. این روش ممکن است قبل از جراحی (برای کوچک کردن توده) یا پس از جراحی (برای از بین بردن سلول‌های باقی‌مانده) استفاده شود.

پرتو درمانی

پرتودرمانی نیز با استفاده از اشعه ایکس یا سایر انواع تابش انجام می‌شود و به طور موضعی سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد. این روش اغلب پس از جراحی برای کاهش خطر عود سرطان در ناحیه تحت درمان استفاده می‌شود.

درمان‌های هدفمند

درمان‌های هدفمند به طور خاص بر روی پروتئین‌ها یا ژن‌های خاصی در سلول‌های سرطانی عمل می‌کنند. برای مثال، داروهایی مانند هرسپتین (Trastuzumab) در سرطان‌های دارای HER2 مثبت بسیار موثر هستند.

هورمون درمانی

هورمون‌درمانی نیز برای سرطان‌هایی که تحت تأثیر هورمون‌های استروژن یا پروژسترون هستند استفاده می‌شود. داروهایی مانند تاموکسیفن یا مهارکننده‌های آروماتاز با مسدود کردن تأثیر هورمون‌ها یا کاهش تولید آن‌ها، رشد سرطان را کند می‌کنند.

انتخاب روش درمانی به مرحله سرطان، نوع سرطان، و وضعیت کلی بیمار بستگی دارد و پزشکان معمولاً از ترکیبی از این روش‌ها برای افزایش اثربخشی درمان استفاده می‌کنند.

ایمونوتراپی

ایمونوتراپی به سیستم ایمنی کمک می‌کند سلول‌های سرطانی را بهتر شناسایی و هدف قرار دهد. این روش برای همه سرطان‌های سینه مناسب نیست، اما در بعضی بیماران مبتلا به سرطان سینه سه‌گانه منفی می‌تواند بخشی از برنامه درمانی باشد.

چه زمانی باید برای بررسی سرطان سینه به پزشک مراجعه کنیم؟

هر تغییر جدیدی در سینه که برای شما طبیعی نیست و باقی می‌ماند، بهتر است بررسی شود. لازم نیست منتظر بمانید تا حتماً یک توده بزرگ یا درد شدید ایجاد شود.

در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است به پزشک مراجعه کنید:

• توده جدید در سینه یا زیر بغل
• تغییر شکل یا اندازه یک سینه
• فرورفتگی یا تغییر پوست سینه
• قرمزی یا تورم ماندگار
• فرورفتگی جدید نوک پستان
• ترشح خونی یا غیرطبیعی از نوک سینه
• تغییر واضحی که قبلا وجود نداشته است.

بیشتر تغییرات سینه لزوماً سرطانی نیستند، اما بررسی زودهنگام آن‌ها کمک می‌کند علت مشکل سریع‌تر مشخص شود. علائم شناخته‌شده سرطان پستان نیز شامل توده یا ضخیم‌شدگی بافت، تغییرات نوک سینه، تغییر رنگ یا فرورفتگی پوست و ترشحات غیرعادی است.

کلام آخر

سرطان سینه بیماری جدی است، اما تشخیص زودهنگام و انتخاب درمان متناسب با نوع و مرحله بیماری می‌تواند نقش مهمی در بهبود نتایج درمان داشته باشد. روش درمان برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس عواملی مانند مرحله سرطان، ویژگی‌های تومور، وضعیت گیرنده‌های هورمونی و شرایط عمومی بیمار تعیین می‌شود. به همین دلیل، مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی در سینه باید جدی گرفته شود و برای بررسی دقیق به پزشک مراجعه شود.

سوالات متداول سرطان سینه