جراحی تخلیه سینه یا ماستکتومی

جراحی تخلیه سینه یا ماستکتومی یکی از روش‌های درمانی مهم در مدیریت برخی بیماری‌های پستان، به‌خصوص سرطان پستان، است که طی آن بخشی یا تمام بافت سینه برداشته می‌شود. این جراحی ممکن است برای درمان بیماری، کاهش احتمال بازگشت سرطان یا در شرایط خاص برای پیشگیری انجام شود. انتخاب نوع جراحی ماستکتومی به عواملی مانند نوع بیماری، مرحله سرطان، شرایط جسمی و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.

اگر پزشک به شما پیشنهاد جراحی تخلیه سینه داده است، طبیعی است که درباره روند عمل، تغییرات ظاهری، دوران نقاهت و زندگی بعد از جراحی سؤال‌های زیادی داشته باشید. آگاهی درست کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید و با آمادگی بیشتری این مسیر را طی کنید.

ماستکتومی یا جراحی تخلیه سینه چیست؟

در جراحی تخلیه سینه یا عمل ماستکتومی، یکی از سینه‌ها و یا هر دو تخلیه می‌شوند، این روش جهت درمان سرطان سینه انجام می‌شود. میزان تخلیه سینه به میزان گسترش تومور و درگیری بافت‌های اطراف سینه بستگی دارد. در صورت انتشار بیماری، ممکن است در برخی مواقع به صورت همزمان قسمتی از غدد لنفاوی و قسمتی از عضلات سینه نیز برداشته شوند.

ماستکتومی ممکن است اولین گزینه درمانی برای برخی از انواع سرطان پستان باشد یا پس از شیمی درمانی برای انواع دیگر انجام شود. اگر در معرض خطر بسیار بالایی برای ابتلا به سرطان پستان هستید، گاهی اوقات ممکن است ماستکتومی برای کاهش خطر ابتلا انجام شود.

جراحی تخلیه سینه یا ماستکتومی در چه مواردی ضروری است؟

جراحی تخلیه سینه و پستان در زنان که به عمل ماستکتومی نیز معروف است، در برخی موارد ضروری و لازم الاجرا است؛ برخی از مواردی که انجام ماستکتومی لازم و واجب است، شرایط زیر خواهد بود:

• وجود میکروکلسیفیکاسیون منتشر: در برخی از بیماران، وجود توده‌های کوچک در بافت پستان مشاهده می‌شود.
• بیماران جوان با خطر بالای عود: در برخی از موارد، بیماران جوانی که نتایج آزمایشگاهی و تصویربرداری نشان می‌دهد تمام گیرنده‌های هورمونی در آن‌ها منفی است، احتمال عود در آنان بیشتر است.
• بیماران با بیماری پستان منتشر و یا درگیری چند کانونی: در برخی موارد، بیماری پستان در بافت سینه منتشر می‌گردد یا چندین کانون درگیری در پستان مشاهده می‌شود. در این موارد، جراح، برداشت کل بافت پستان را به عنوان روش مناسب برای کنترل بیماری در نظر می‌گیرد، زیرا سایر روش‌های جراحی قادر به از بین بردن تمام کانون‌های درگیری نیست.

انواع جراحی ماستکتومی

در روش های سنتی جراحی سرطان پستان یا ماستکتومی، تمام بافت سینه با پوست و قسمت هاله ی قهوه ای رنگ نوک سینه برداشته می شد که این جراحی تاثیرات مخربی بر روحیه فرد داشت. در جراحی های نوین ماستکتومی به اندازه، موقعیت تومور، نوع تومور و میزان و امکان پیشرفت تومور توجه می شود.

شاید در این جراحی نیاز باشد مقداری از بافت اطراف سینه را برداشت. این جراحی تحت بیهوشی کامل انجام می شود. برای انجام جراحی ماستکتومی روش های مختلفی وجود دارد که در ادامه به آن می پردازید.

ماستکتومی رادیکال اصلاح شده

در این نوع از جراحی سینه، قسمتی از بافت سینه، هاله قهوه ای یا صورتی رنگ نوک سینه، قسمتی از سینه که تحت تاثیر سرطان قرار گرفته، بخشی از غدد لنفاوی زیر بغل و یا قسمت کمی از ماهیچه زیر سینه برداشته می‌شود.

بیشتر بخوانید: درمان درد پستان

جراحی ماستکتومی رادیکال

در جراحی ماستکتومی رادیکال تمامی بافت ها و ماهیچه های مربوط به سینه از جمله بافت سینه، هاله نوک سینه، پوست سینه، ماهیچه های روی قفسه سینه، تمام غدد لنفاوی زیربغل برداشته می‌شود. این جراحی به ندرت انجام می‌شود.

ماستکتومی با حفظ پوست

 در این جراحی با توجه به نوع تومور و شکل پستان و بررسی های جراح عمومی می‌توان پوست را نگه داشت و فقط هاله نوک سینه و اطراف آن برداشته شود.

ماستکتومی با حفظ نوک پستان (یا ماستکتومی زیرجلدی)

این جراحی زمانی استفاده می‌شود که لازم به برداشتن نوک سینه و اطراف آن نباشد. تشخیص برای انجام جراحی سینه به این روش بر عهده جراح عمومی است. از جمله مزایای این روش بازسازی هر چه راحت‌تر ظاهر سینه است.

مقایسه ماستکتومی رادیکال اصلاح شده با انواع دیگر

ماستکتومی رادیکال اصلاح شده معمولا زمانی مطرح می‌شود که نیاز به برداشت گسترده با حفظ بیشترین حد ممکن از عضلات دیواره قفسه سینه وجود دارد. در این روش، جراح بافت سینه و غدد لنفاوی زیربغل را برمی‌دارد اما عضله پکتورال را حفظ می‌کند تا بیمار توان حرکتی و قدرت بازو را از دست ندهد.

در مقایسه، ماستکتومی ساده تنها شامل برداشت بافت سینه است و برای کسانی مناسب است که درگیر شدن غدد لنفاوی در آنها هنوز تایید نشده. ماستکتومی جلدی بیشتر برای افرادی کاربرد دارد که قصد بازسازی فوری سینه را دارند و حفظ پوست به طبیعی تر شدن فرم نهایی کمک می‌کند.

تفاوت این تکنیک ها زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بیمار بخواهد بین گزینه های درمانی با کمترین عوارض احتمالی انتخاب کند. ماستکتومی رادیکال اصلاح شده معمولا در زنانی استفاده می‌شود که احتمال درگیری لنفاوی در آنها بالاتر است و باید ارزیابی دقیق تری از گستره بیماری انجام شود.

انتخاب بین ماستکتومی ساده، ماستکتومی رادیکال اصلاح شده یا تکنیک های حفظ پوست بسته به مرحله سرطان، وضعیت بافت، تمایل به بازسازی و نظر جراح انجام می‌شود و می‌تواند مسیر درمان را از نظر کیفیت زندگی، احتمال عود و نتیجه ظاهری تحت تاثیر قرار دهد.

چه کسانی به جراحی تخلیه سینه نیاز دارند؟

نیاز به جراحی تخلیه سینه معمولاً زمانی مطرح می‌شود که حفظ کامل بافت پستان از نظر درمانی بهترین انتخاب نباشد. البته تشخیص نهایی فقط پس از بررسی‌های پزشکی انجام می‌شود.

شرایطی که ممکن است باعث پیشنهاد ماستکتومی شوند شامل موارد زیر هستند:

• وجود سرطان پستان با اندازه یا گستردگی زیاد
• وجود چند توده در بخش‌های مختلف یک سینه
• برگشت سرطان پس از درمان قبلی
• تمایل فرد به کاهش شدید خطر ابتلا به سرطان در شرایط پرخطر
• مناسب نبودن جراحی حفظ سینه برای شرایط فرد

گاهی افراد تصور می‌کنند جراحی تخلیه سینه همیشه به معنی از دست دادن کامل ظاهر طبیعی بدن است؛ اما امروزه با روش‌های بازسازی سینه، گزینه‌های مختلفی برای بهبود فرم ظاهری وجود دارد.

هدف از جراحی تخلیه سینه 

هدف از انجام جراحی تخلیه سینه از بین بردن تومور سرطانی و خارج کردن توده است خواه خوش خیم باشد خواه بدخیم. همچنین هدف از انجام این عمل حفظ بافت سینه تا حد امکان است، چرا که در این روش فقط توده خارج می‌شود و سعی می‌شود بافت سالم پستان همچنان دست نخورده باقی بماند.

البته شایان ذکر است که شرط انجام این عمل، پیشرفته نبودن و انتقال نیافتن سرطان به سایر مناطق است. در صورت درگیری تمام نقاط سینه، در طی جراحی کل پستان باید برداشته شود.

در گذشته در صورت تشخیص قطعی سرطان سینه، تمام سینه برداشته می‌شد. که این روش باعث می شد زن آسیب های روحی و روانی شدید و جبران ناپذیری ببیند. اما در روش تخلیه جزئی پستان، بیمار بسیار راحت تر می تواند با بیماری اش کنار بیاید و آن را بپذیرد. در حقیقت تخلیه پستان به دو روش تخلیه کامل پستان (برداشتن کل سینه) و تخلیه تومور سرطانی (برداشتن قسمتی از سینه) انجام می گیرد.

احتمال عود و برگشت وجود دارد؟

احتمال بازگشت توده سرطانی سینه پس از انجام تخلیه سینه وجود دارد، لذا توصیه می شود بیمارانی که عمل جراحی تخلیه پستان انجام داده اند، حتما باید تحت درمان رادیوتراپی قرار گیرند. همچنین توصیه می شود زنانی که عمل تخلیه سینه انجام داده اند، حداقل به مدت 4 سال بطور مرتب به جراح سینه مراجعه کنند.

ممکن است لازم باشد پس از انجام جراحی تخلیه سینه (هر دو نوع) بیمار از شیمی درمانی و یا رادیوتراپی بصورت همزمان استفاده نماید، این روش احتمال عود بیماری را به میزان بسیار زیادی کاهش می دهد. بدیهی است که شیمی درمانی و رادیوتراپی مشکلات فراوانی برای بیمار ایجاد می کند. اما این روش ها، روش های مناسبی برای جلوگیری از پیشروی و انتقال سرطان به اندام های دیگر (قبل از انجام عمل و برداشتن بافت سینه) از جمله ریه و مغز و…. و جلوگیری از عود مجدد سرطان سینه هستند.

قبل از جراحی ماستکتومی چه اقداماتی انجام می‌شود؟

قبل از انجام جراحی، پزشک مجموعه‌ای از بررسی‌ها را انجام می‌دهد تا بهترین برنامه درمانی مشخص شود. این مرحله فقط برای آماده‌سازی عمل نیست؛ بلکه به کاهش خطر عوارض و افزایش موفقیت درمان کمک می‌کند.

در جلسات قبل از عمل معمولاً موارد زیر بررسی می‌شوند:

• بررسی نتایج تصویربرداری مانند ماموگرافی یا سونوگرافی
• بررسی نمونه‌برداری و نوع بافت غیرطبیعی
• ارزیابی شرایط عمومی بدن
• بررسی امکان بازسازی سینه
• توضیح درباره روند جراحی و مراقبت‌های بعد از آن

صحبت درباره نگرانی‌ها و انتظارات شما قبل از عمل اهمیت زیادی دارد. بهتر است هر سؤالی درباره ظاهر بدن، درد، دوران نقاهت یا روش بازسازی دارید، پیش از جراحی با پزشک مطرح کنید.

جراحی تخلیه سینه چگونه انجام می‌شود؟

جراحی تخلیه سینه معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و مدت زمان آن به نوع ماستکتومی، نیاز به بررسی غدد لنفاوی و انجام بازسازی هم‌زمان بستگی دارد. در طول عمل، جراح با دقت بافت موردنظر را خارج می‌کند و تلاش می‌شود ساختارهای سالم اطراف تا حد امکان حفظ شوند.

روند کلی جراحی ماستکتومی شامل چند مرحله اصلی است:

1. ایجاد برش جراحی:
   جراح برشی را روی پوست سینه ایجاد می‌کند که محل و اندازه آن به نوع عمل و برنامه بازسازی بستگی دارد.
2. برداشتن بافت پستان:
   بافت سینه، و در صورت نیاز غدد لنفاوی یا بافت‌های مرتبط، خارج می‌شوند.
3. قرار دادن لوله تخلیه (درن):
   در بسیاری از موارد، برای خارج کردن مایعات جمع‌شده در محل جراحی، یک یا چند لوله باریک به‌صورت موقت قرار داده می‌شود.
4. بستن محل جراحی:
   پس از پایان عمل، محل برش با بخیه بسته می‌شود و پانسمان مناسب روی آن قرار می‌گیرد.

گاهی بازسازی سینه در همان زمان جراحی ماستکتومی انجام می‌شود و گاهی پزشک ترجیح می‌دهد این کار به زمان دیگری موکول شود. انتخاب این موضوع به شرایط درمانی، نوع سرطان، نیاز به درمان‌های تکمیلی و نظر شما بستگی دارد.

عوارض احتمالی جراحی تخلیه سینه چیست؟

مانند هر جراحی دیگری، ماستکتومی نیز ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. آگاهی از این موارد به شما کمک می‌کند علائم طبیعی دوران نقاهت را از نشانه‌هایی که نیاز به بررسی پزشکی دارند، بهتر تشخیص دهید.

عوارض احتمالی جراحی تخلیه سینه شامل موارد زیر است:

عارضه	توضیح
درد و احساس کشیدگی	در روزهای ابتدایی پس از عمل طبیعی است و معمولاً با دارو کنترل می‌شود
تورم و کبودی	ممکن است در اطراف محل جراحی ایجاد شود و به‌تدریج کاهش پیدا کند
تجمع مایع زیر پوست	گاهی نیاز به تخلیه یا پیگیری پزشکی دارد
عفونت محل جراحی	با مراقبت مناسب و بررسی علائم قابل کنترل است
تغییر حس پوست	کاهش یا تغییر احساس در ناحیه سینه ممکن است رخ دهد
محدود شدن حرکت شانه	در برخی افراد پس از برداشتن غدد لنفاوی ایجاد می‌شود

شدت این عوارض در افراد مختلف متفاوت است. رعایت توصیه‌های پزشک، مراقبت درست از محل جراحی و مراجعه به‌موقع در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، نقش مهمی در روند بهبود دارد.

نظر بیماران درباره کیفیت زندگی پس از ماستکتومی

نظر بیماران درباره کیفیت زندگی پس از ماستکتومی معمولا ترکیبی از تجربه‌ های جسمی و احساسی است که در طول زمان تغییر می‌کند. بسیاری از افراد پس از جراحی تخلیه سینه، در هفته‌ های اول با درد، محدودیت حرکتی و نگرانی درباره شکل ظاهری خود روبه‌رو می‌شوند، اما به مرور با کمک توانبخشی و آگاهی بیشتر از روند درمان، احساس کنترل و آرامش افزایش می‌یابد.

برای برخی بیماران، ماستکتومی به معنای رهایی از استرس تصمیم گیری طولانی درباره درمان سرطان سینه است و همین موضوع به بهبود کیفیت زندگی آنها کمک می‌کند. گروه دیگری از بیماران می‌گویند که انتخاب بازسازی سینه پس از ماستکتومی، اعتماد به نفس آنها را تقویت کرده و باعث شده ارتباط بهتری با بدن خود داشته باشند. در مقابل، عده ای ترجیح می‌دهند بدون بازسازی ادامه دهند و به جای تمرکز بر ظاهر، روی عملکرد بدن و سبک زندگی سالم متمرکز می‌شوند.

تجربیات متفاوت بیماران نشان می‌دهد کیفیت زندگی پس از ماستکتومی تنها به نوع جراحی بستگی ندارد و عواملی مثل حمایت خانواده، روند مشاوره قبل جراحی، کنترل درد و آگاهی از مراقبت های بعد عمل نقش قابل توجهی در احساس رضایت و سازگاری با تغییرات دارند.

انتخاب جراح مناسب برای جراحی تخلیه سینه چه اهمیتی دارد؟

انتخاب پزشک متخصص برای جراحی ماستکتومی یکی از تصمیم‌های مهم در مسیر درمان است. تجربه جراح، آشنایی با روش‌های جدید درمانی و توانایی بررسی همه گزینه‌ها می‌تواند روی نتیجه درمان و کیفیت دوران بعد از عمل تأثیر بگذارد.

یک متخصص پستان علاوه بر انجام جراحی، شرایط کلی شما را بررسی می‌کند و درباره گزینه‌هایی مانند نوع ماستکتومی، درمان‌های تکمیلی و بازسازی سینه توضیحات لازم را ارائه می‌دهد.

در تهران، افرادی که نیاز به بررسی تخصصی مشکلات پستان یا تصمیم‌گیری درباره جراحی دارند، می‌توانند برای ارزیابی شرایط خود با دکتر مریم شریفی، متخصص پستان مشورت کنند تا مسیر درمانی متناسب با وضعیتشان مشخص شود.

سوالات متداول