شیمی درمانی سرطان سینه یکی از روشهای درمانی است که در بسیاری از افراد مبتلا به سرطان پستان برای از بین بردن سلولهای سرطانی یا کاهش احتمال بازگشت بیماری استفاده میشود. این روش ممکن است قبل یا بعد از جراحی انجام شود و انتخاب زمان مناسب آن به عواملی مانند نوع تومور، مرحله بیماری، ویژگیهای سلولهای سرطانی و شرایط عمومی شما بستگی دارد.
اگر پزشک برای شما شیمی درمانی را پیشنهاد کرده است، طبیعی است که درباره نحوه انجام درمان، عوارض، تعداد جلسات و تأثیر آن بر زندگی روزمره سؤالهای زیادی داشته باشید. آگاهی درست کمک میکند مسیر درمان را با آمادگی بیشتری طی کنید و تصمیمهای آگاهانهتری بگیرید.
تاثیر شیمی درمانی بر سرطان پستان
شیمی درمانی با کمک سایر روشهای درمانی سرطان همچون پرتودرمانی و جراحی میتواند در بهبودی سرطان موثر باشد. این روش درمانی می تواند از بازگشت دوباره سرطان سینه نیز پیشگیری نماید. اگر چه انجام شیمی درمانی سرطان پستان میتواند برای فرد عوارض جدی به همراه داشته باشد اما در هنگامی که سرطان عود کرده و گسترش یافته باشد، میتواند در کنترل و درمان سرطان موثر باشد.
چه زمانی شیمی درمانی سرطان سینه انجام میشود؟
شیمی درمانی ممکن است در مراحل مختلف درمان سرطان پستان استفاده شود. در برخی افراد، هدف از انجام آن کوچک کردن تومور پیش از جراحی است و در برخی دیگر برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده پس از جراحی انجام میشود.
زمان شروع شیمی درمانی به شرایط هر فرد بستگی دارد و معمولاً بر اساس مرحله سرطان، اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی، وضعیت گیرندههای هورمونی و عوامل دیگر تعیین میشود.
شیمی درمانی سرطان سینه در 4 مورد زیر انجام میشود:
- شیمی درمانی بعد از جراحی در مراحل ابتدایی سرطان سینه
- شیمی درمانی پیش از جراحی در مراحل ابتدایی سرطان سینه
- برای کاهش ریسک ابتلا به سرطان سینه
- به عنوان درمان اصلی سرطان سینه پیشرفته
شیمی درمانی بعد از جراحی در مراحل ابتدایی سرطان سینه
شیمی درمانی کمکی (Adjuvant Chemotherapy) به عنوان یک روش درمانی پس از جراحی برای برداشتن تومور پستان در نظر گرفته میشود. در صورتی که پزشک متوجه شود وجود سلولهای سرطانی شناسایی نشده است یا خطر عود مجدد سرطان یا گسترش آن به سایر نقاط بدن (متاستاز) وجود دارد، ممکن است شیمی درمانی کمکی را برای شما تجویز کند.
در صورتی که در معرض خطر عود سرطان یا متاستاز شدن به سایر نقاط بدن هستید، ممکن است پزشک شیمی درمانی کمکی را توصیه کند. حتی اگر بعد از جراحی هیچ شواهدی از سرطان مشاهده نشده باشد زیرا وجود سلولهای سرطانی در غدد لنفاوی نزدیک پستان (همراه با تومور) خطر بیشتری برای متاستاز و گسترش سرطان به سایر اعضا و اندامها را نشان میدهد. مهم است که با پزشک خود درباره شیمی درمانی کمکی صحبت کنید و سوالات و ابهامات خود را مطرح کنید. او میتواند شما را درباره فواید، عوارض و جزئیات مربوط به این نوع درمان راهنمایی کند تا شما به طور اطلاعرسانی تصمیمگیری کنید.
بیشتر بخوانید: سفت کردن سینه
شیمی درمانی پیش از جراحی در مراحل ابتدایی سرطان سینه
شیمی درمانی قبل از جراحی (درمان نئوآدیوانت)، برای کوچک کردن تومورهای بزرگ انجام میشود. انجام شیمی درمانی قبل از جراحی در مراحل اولیه سرطان پستان، این موارد را در پی دارد:
- فرصت خوبی را برای برداشتن تومور به جراح میدهد.
- جراح میتواند فقط تومور را بردارد نه تمام سینه را.
- با کاهش میزان بیماری در غدد لنفاوی، امکان جراحی غدد لنفاوی کمتر تهاجمی فراهم میشود و بیماری کمتر به سایر نقاط بدن گسترش مییابد.
- احتمال بازگشت سرطان را پایین میآورد.
- میتواند پاسخدهی تومور به درمان را اندازهگیری کرد.
برای کاهش ریسک ابتلا به سرطان سینه
داروهای پیشگیرانه میتوانند خطر ابتلا به سرطان پستان را در زنان با ریسک بالا کاهش دهند. این داروها شامل مهارکنندههای گیرنده استروژن و مهارکنندههای آروماتاز هستند که استروژن را مسدود میکنند. با این حال، این داروها عوارض جانبی دارند و استفاده از آنها نیاز به مشورت با پزشک دارد. پزشکان این داروها را به زنانی با ریسک بالا در ابتلا به سرطان پستان تجویز میکنند.
به عنوان درمان اصلی سرطان سینه پیشرفته
در صورتی که سرطان پستان به سایر اعضا و اندامها سرایت کرده باشد و جراحی برای درمان ممکن نباشد، شیمی درمانی میتواند به عنوان روش درمان اصلی استفاده شود. این روش ممکن است با درمان هدفمند و ترکیبی از داروها همراه شود. هدف اصلی شیمی درمانی در سرطان پیشرفته پستان، بهبود کیفیت و طول عمر بیماران است و تلاش میشود بیماری را کنترل کرد.
چه عواملی تعیین میکنند که شیمی درمانی لازم است؟
همه افراد مبتلا به سرطان سینه به شیمی درمانی نیاز ندارند. پزشک برای تصمیمگیری، مجموعهای از اطلاعات پزشکی را بررسی میکند تا مشخص شود آیا مزایای این درمان برای شما بیشتر از عوارض احتمالی آن است یا خیر.
مهمترین عواملی که در این تصمیم نقش دارند شامل موارد زیر هستند:
| عامل مؤثر | تأثیر در تصمیمگیری درمان |
|---|---|
| مرحله سرطان سینه | میزان گسترش بیماری و نیاز به درمانهای تکمیلی را مشخص میکند |
| اندازه تومور | تومورهای بزرگتر ممکن است بیشتر به درمان سیستمیک نیاز داشته باشند |
| درگیری غدد لنفاوی | وجود سلولهای سرطانی در غدد لنفاوی میتواند بر انتخاب درمان اثر بگذارد |
| نوع گیرندههای سلولی | وضعیت گیرندههای هورمونی و HER2 در انتخاب داروها اهمیت دارد |
| شرایط عمومی بدن | توانایی بدن برای تحمل داروهای شیمی درمانی بررسی میشود |
علاوه بر این موارد، سن، بیماریهای زمینهای، نتایج آزمایشها و اهداف درمان نیز در برنامهریزی نقش دارند. بنابراین نمیتوان یک نسخه مشابه برای همه افراد مبتلا به سرطان سینه در نظر گرفت.
داروهای شیمی درمانی سرطان سینه چگونه عمل میکنند؟
داروهای شیمی درمانی با هدف قرار دادن سلولهایی که سریع تقسیم میشوند، فعالیت آنها را متوقف میکنند یا باعث مرگ آنها میشوند. از آنجا که برخی سلولهای سالم بدن نیز سرعت تقسیم بالایی دارند، ممکن است در طول درمان تحت تأثیر قرار بگیرند و باعث ایجاد بعضی عوارض شوند.
داروهای مورد استفاده در درمان سرطان سینه متنوع هستند و پزشک بر اساس نوع سرطان و شرایط شما ترکیب مناسب را انتخاب میکند. گاهی یک دارو و گاهی ترکیبی از چند دارو برای افزایش اثربخشی درمان استفاده میشود.
انتخاب دارو فقط بر اساس نام سرطان انجام نمیشود و ویژگیهای دقیق تومور اهمیت زیادی دارد. برای مثال، برخی سرطانهای پستان که ویژگیهای مولکولی خاصی دارند ممکن است به درمانهای متفاوتی نسبت به سایر انواع پاسخ دهند.
چند جلسه شیمی درمانی بریا درمان سزطان سینه لازم است؟
تعداد جلسات شیمیدرمانی برای درمان سرطان سینه در افراد مختلف متفاوت است و نمیتوان یک تعداد ثابت برای همه بیماران مشخص کرد. پزشک بر اساس عواملی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، داروهای مورد استفاده، هدف از شیمیدرمانی (قبل یا بعد از جراحی) و میزان بهبودی بدن پس از هر جلسه، تعداد دورههای درمان را تعیین میکند. معمولاً شیمیدرمانی در قالب چند دوره انجام میشود که بین هر دوره یک فاصله استراحت وجود دارد تا بدن فرصت بازسازی داشته باشد. برنامه درمان ممکن است چند هفته تا چند ماه ادامه پیدا کند و تعداد دقیق جلسات پس از بررسی شرایط اختصاصی شما توسط متخصص پستان مشخص میشود.
بر اساس توضیح Mayo Clinic:
Your doctor determines how often you’ll receive chemotherapy treatments based on what drugs you’ll receive, the characteristics of your cancer and how well your body recovers after each treatment. Chemotherapy treatment schedules vary. Chemotherapy treatment can be continuous, or it may alternate between periods of treatment and periods of rest to let you recover.
ترجمه: پزشک بر اساس نوع داروهای مورد استفاده، ویژگیهای سرطان و میزان توانایی بدن شما برای بهبودی پس از هر جلسه درمان، تعداد و فاصله جلسات شیمیدرمانی را تعیین میکند. برنامه شیمیدرمانی در افراد مختلف متفاوت است؛ در برخی موارد درمان بهصورت پیوسته انجام میشود و در برخی دیگر، دورههای درمانی با دورههای استراحت جایگزین میشوند تا بدن فرصت بازسازی و بازیابی توان خود را داشته باشد.
مزایای شیمی درمانی سرطان سینه
مزایای شیمی درمانی با توجه به نوع درمان متفاوت است و نمی توان مزایای شیمی درمانی را بیان نمود. ولی همین که میزان رشد سلول های سرطانی کاهش می یابد کافی است. برای آشنایی با بهترین جراح سرطان سینه در تهران این مقاله را بخوانید.
مراحل انجام شیمی درمانی سرطان سینه چگونه است؟
قبل از شروع شیمی درمانی، پزشک معمولاً وضعیت عمومی بدن شما را بررسی میکند تا مطمئن شود شرایط لازم برای دریافت داروها وجود دارد. آزمایش خون، بررسی عملکرد برخی اندامها و مرور سوابق پزشکی ممکن است بخشی از این مرحله باشد.
جلسات شیمی درمانی معمولاً در دورههای مشخص انجام میشوند. هر دوره شامل دریافت دارو و یک فاصله زمانی برای استراحت بدن است. این فاصله به بدن فرصت میدهد سلولهای سالم آسیبدیده را بازسازی کند.
مدت درمان به نوع دارو، تعداد دورهها و پاسخ بدن شما بستگی دارد. برخی افراد چند ماه تحت درمان قرار میگیرند، اما تعداد دقیق جلسات فقط توسط پزشک تعیین میشود.
قبل از شروع شیمی درمانی چه اقداماتی لازم است؟
آمادگی پیش از درمان میتواند به کاهش نگرانی و مدیریت بهتر عوارض کمک کند. بهتر است درباره روند درمان، مراقبتهای لازم و علائمی که باید به پزشک اطلاع دهید، اطلاعات کافی داشته باشید.
برخی اقدامات معمول پیش از شروع درمان شامل موارد زیر است:
- انجام آزمایشهای لازم طبق نظر پزشک
- بررسی داروهای مصرفی و بیماریهای زمینهای
- برنامهریزی برای مراقبتهای روزهای بعد از تزریق
- پرسیدن سؤالات درباره روند درمان و عوارض احتمالی
داشتن حمایت خانواده یا نزدیکان نیز میتواند در دوره درمان از نظر روحی و عملی کمککننده باشد.
عوارض شیمی درمانی سرطان سینه
شیمی درمانی می تواند برای فرد تاثیرات طولانی مدت یا کوتاه مدت داشته باشد. اغلب عوارض شیمی درمانی موقت هستند و با کاهش مقدار دوز دارو برطرف می شوند. شیمی درمانی درواقع با ازبین بردن سلول هایی که رشد و تکثیر سریعی دارند به درمان سرطان می پردازد در این راه بسیاری از سلول های سالمی که در حالت طبیعی زیاد تکثیر می شوند نیز آسیب دیده و دچار مشکل می شوند. برخی از سلول هایی که در این راه دچار آسیب می شوند می توان به فولیکول های مو و سلول های مغز استخوان و دستگاه گوارش اشاره کرد.
ریزش مو ، حالت تهوع مداوم و آسیب به استخوان ها بخشی از عوارض این آسیب هاست. در برخی موارد حتی به پیوند استخوان نیز لازم است تا استخوان ها بتوانند قدرت خود را دوباره به دست آورند . سستی اندام ها ، بی حسی و سوزن سوزن شدن نیز در اندام ها مشاهده می شود.
برخی از عوارض طولانی مدت شیمی درمانی که پس از درمان خود به خود برطرف نمی شود نیز شامل موارد نیز است :
- ناباروری
- پوکی استخوان
- سرطان خون
- آسیب های قلبی
توصیه های بعد از شیمی درمانی سرطان سینه
بعد از آن که دوره درمانی به اتمام رسید، باید تمام توصیه های درمانی را انجام دهد و هر 6 ماه یکبار به پزشک برای چکاپ مراجعه نماید. همچنین داشتن یک رژیم غذایی سالم و مقوی سبب می شود تا زندگی سالم تری داشته باشد.
- برای پیشگیری از عفونت، بهداشت دستها را رعایت کنید و از تماس با افراد بیمار تا حد امکان دوری کنید.
- برای حفظ توان بدن، تغذیه سالم داشته باشید و مایعات کافی مصرف کنید.
- برای کاهش خستگی، فعالیتهای روزانه را متناسب با انرژی بدن تنظیم کنید و استراحت کافی داشته باشید.
- برای مراقبت از پوست و مو، از محصولات ملایم استفاده کنید و از پوست خود در برابر آسیب محافظت کنید.
- برای بررسی روند بهبودی، آزمایشها و ویزیتهای دورهای پزشک را طبق برنامه انجام دهید.
- برای جلوگیری از عوارض احتمالی، بدون مشورت پزشک دارو یا مکمل مصرف نکنید.
- برای حفظ سلامت روحی، از حمایت خانواده، دوستان یا مشاوران در صورت نیاز کمک بگیرید.
- در صورت بروز تب، علائم عفونت، ضعف شدید یا علائم غیرمعمول، سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید.
آیا بعد از شیمی درمانی جراحی انجام میشود؟
انجام جراحی پس از شیمی درمانی به شرایط بیماری بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست. در برخی موارد، شیمی درمانی پیش از عمل انجام میشود تا تومور کوچکتر شود و امکان جراحی مناسبتر فراهم شود.
نوع جراحی نیز به عواملی مانند اندازه و محل تومور، ویژگیهای سرطان و نظر تیم درمانی بستگی دارد. برخی افراد ممکن است نیاز به جراحی حفظکننده پستان داشته باشند و برخی دیگر به جراحیهای گستردهتر نیاز پیدا کنند.
اگر پزشک برای شما جراحی را در نظر گرفته باشد، تصمیمگیری بر اساس بررسی کامل شرایط انجام میشود و هدف اصلی، کنترل بیماری و انتخاب درمان مناسب است.
در صورتی که درباره نیاز به شیمی درمانی، زمان مناسب جراحی یا روند درمان سرطان سینه سؤال دارید، میتوانید برای ارزیابی دقیق شرایط خود از مشاوره دکتر مریم شریفی، متخصص پستان در تهران، استفاده کنید.
برای دریافت مشاوره و هماهنگی نوبت از دکتر مریم شریفی، همین حالا تماس بگیرید.
سوالات متداول شیمی درمانی سرطان سینه
تعداد جلسات شیمی درمانی ثابت نیست و به نوع دارو، مرحله بیماری و پاسخ بدن شما بستگی دارد. پزشک برنامه درمانی را بر اساس شرایط فردی مشخص میکند.
خیر، همه افراد نیاز به شیمی درمانی ندارند. تصمیم درباره انجام آن با توجه به نوع تومور، مرحله بیماری و عوامل پزشکی دیگر گرفته میشود.
در بیشتر موارد ریزش مو ناشی از شیمی درمانی موقتی است و پس از پایان درمان رشد موها دوباره آغاز میشود.
بله، بسیاری از افراد با تنظیم فعالیتها و توجه به توان بدن خود میتوانند بخشی از فعالیتهای روزمره را ادامه دهند.
زمان انجام شیمی درمانی بر اساس ویژگیهای سرطان و هدف درمان تعیین میشود.
